Niet bij nut alleen

Niet bij nut alleen

Door Ad van Nieuwpoort

Niet bij nut alleen…

'Het schrikbeeld voor Nederland bestaat uit mensen die slechts leven voor economische waarde, die elke empathie hebben verloren, alleen geïnteresseerd zijn in het eigen verhaal en die louter willen denken in cijfers en getallen, in het uitgekiende besef dat je getallen kunt ontslaan zonder dat het pijn doet.' Deze hartenkreet slaakte onlangs Ramsey Nasr in NRC-Handelsblad. Hij deed dat in een ferm pleidooi voor de onmisbare betekenis van kunst, klassieke talen, geschiedenis en filosofie. Zaken die in het zogenaamde rendementsdenken niet bepaald hoog scoren omdat hun nut niet direct meetbaar is. Romans en gedichten tonen ons, aldus Nasr, evenals film, theater, opera, ballet, muziek en beeldende kunst een wereld die alleen via onze verbeelding kan worden opgeroepen. Ze reiken ons een parallelle wereld aan, met fictieve mensen, en met een taal die niet langer functioneert zoals we dat gewend zijn, met nieuwe klanken, nieuwe beelden. Nasr noemt het de ultieme en broodnodige relativering van onze wereld van nut en rendement. Nasr is net als ik geschrokken van de vele cynische reacties die te lezen waren op een nieuwssite naar aanleiding van het bericht over 700 verdronken bootvluchtelingen. Reacties in de zin van 'Dat scheelt weer 700 uitkeringen maal 50 jaar'. Zijn dat misschien de effecten van een ver doorgevoerd rendementsdenken? Ik weet het niet. Het zou zomaar kunnen. Het geeft in elk geval wel te denken. Als het rendementsdenken het enige is dat nog telt in onze wereld dan betekent dat het einde van elke vorm van menselijkheid. En we merken aan een steeds grotere onderstroom in onze samenleving dat het niet meer werkt. Er staat een jonge, intelligente generatie op die genoeg heeft van dat 'nutsdenken' en op zoek is naar alternatieven.

En mijn vraag zou zijn: wat doet de kerk daarmee? Is de kerk niet bij uitstek de plaats waar de verbeelding hoog gehouden zou moeten worden? Ik moet denken aan dat prachtige Pinksterverhaal van Lukas. Zomaar ineens vanuit de hemel een ademtocht die mensen een nieuwe taal doet spreken. Taal van hoop en bevrijding. In de 'tale Kanaäns' gaat het ineens over een God die afdaalt om zijn mensen op hun benen te zetten. Niet zomaar compatible te maken met onze taal en onze woorden. Een verhaal dat anders is en vreemd aan de waan van de dag maar tegelijk wel verstaanbaar voor wie dan ook. Ik moet denken aan dat mooie verhaal over Davidje, de schaapherder die tegenover de depressieve koning Saul zit en op zijn harp speelt. In die 'Saulwerkelijkheid' van rendementsdenken wordt ons iemand anders geschonken. Een teken, een nieuw perspectief. Een ander geluid. Noem het een kritisch tegenover. Iemand. Een stem. Een verhaal dat ons weer van voren af aan leert wat menselijkheid is. Een levend woord dat verademing van geest geeft. Meer dan cijfers berekenen kunnen. Broodnodige verbeelding, zou ik zeggen. Tegengif tegen cynisme. Onze tijd is er meer dan rijp voor. Gelukkig gaat elke zondag dat aloude boek weer open dat ons doet ontdekken dat een mens niet leeft bij nut alleen.

Ad van Nieuwpoort

 

Terug naar overzicht…